1.3 การจัดการพลังงาน 8 ขั้นตอน | สรุปความรู้ ผชร. สามัญโรงงาน

อ่านจบแล้วคุณจะ

บอกหลักการสำคัญของการจัดการพลังงานของโรงงานควบคุมและอาคารควบคุมตามกฎกระทรวงกำหนดมาตรฐาน หลักเกณฑ์ และวิธีการจัดการพลังงานในโรงงานควบคุมและอาคารควบคุม
อธิบายการดำเนินการตามขั้นตอนต่าง ๆ ของการจัดการพลังงานของโรงงานควบคุมและอาคารควบคุมตามกฎกระทรวงกำหนดมาตรฐาน หลักเกณฑ์ และวิธีการจัดการพลังงานในโรงงานควบคุมและอาคารควบคุม
เข้าใจระบบการจัดการพลังงาน 8 ขั้นตอน

สีกล่องในหน้านี้ ต้องจำ ตัวบทกฎหมาย

สรุป 1 นาที 5 เรื่องที่ต้องจำ · ปัดหรือกดลูกศรดู · กดการ์ดเพื่อไปอ่าน

1/5 · หัวข้อย่อย 1

ขั้นแรก = จัดตั้งคณะทำงาน

ที่มา: ตำรา ตอน 1 หน้า 3-2–3-6 2/5 · หัวข้อย่อย 5

จัดทำเป็นเอกสาร และลงลายมือชื่อเจ้าของโรงงานควบคุม

ที่มา: ตำรา ตอน 1 หน้า 3-24–3-29 3/5 · หัวข้อย่อย 8

สาเหตุจากพนักงาน ⇒ ใช้ SOP (Standard Operating Procedures) · สาเหตุจากเครื่องจักร ⇒ ใช้หลักการ TPM (Total Preventive Maintenance)

ที่มา: ตำรา ตอน 1 หน้า 3-35–3-37 4/5 · หัวข้อย่อย 12

ไม่มีเอกสาร/ไม่ได้ดำเนินการเลย = ความไม่สอดคล้องระดับร้ายแรง (Major)

ที่มา: ตำรา หน้า 3-14 5/5 · หัวข้อย่อย 15

ISO 50001 เน้นจุดมุ่งหมายสำคัญ 8 ประการ

ที่มา: ตำรา ตอน 1 หน้า 3-57–3-59

8 ขั้นตอน = วงจรที่วนพัฒนาไม่สิ้นสุด

แตะแต่ละขั้นในวงล้อ ดูว่าทำอะไร ใครทำ

การจัดการพลังงาน 8 ขั้นตอนตามกฎกระทรวง: ① จัดตั้งคณะทำงานด้านการจัดการพลังงาน ② ประเมินสถานภาพการจัดการพลังงานเบื้องต้น ③ กำหนดนโยบายอนุรักษ์พลังงาน ④ ประเมินศักยภาพการอนุรักษ์พลังงาน ⑤ กำหนดเป้าหมายและแผนอนุรักษ์พลังงาน ⑥ ดำเนินการตามแผน ตรวจสอบและวิเคราะห์ ⑦ ตรวจติดตามและประเมินการจัดการพลังงาน ⑧ ทบทวน วิเคราะห์ และแก้ไขข้อบกพร่อง

ขั้นแรก = จัดตั้งคณะทำงาน ต่อจากประเมินศักยภาพ = กำหนดเป้าหมายและแผน ขั้นสุดท้าย = ทบทวน วิเคราะห์ และแก้ไขข้อบกพร่อง

ที่มา: ตำรา ผู้รับผิดชอบด้านพลังงาน (ผชร.) ตอน 1 หน้า 3-2–3-6 หัวข้อ 3.1.2 และ 3.2

ขั้นที่ 1 · คณะทำงานด้านการจัดการพลังงาน

เจ้าของโรงงานควบคุมต้องจัดให้มีคณะทำงาน · กำหนดโครงสร้าง อำนาจหน้าที่ และความรับผิดชอบ

คณะทำงานด้านการจัดการพลังงาน

หัวหน้า 1ตัวแทนผู้บริหารระดับสูง

เลขานุการ 1 ควรเป็นผู้รับผิดชอบด้านพลังงาน

สมาชิก 3–5 ตำแหน่งตัวแทนแผนกที่สำคัญ

บุคลากรทุกคนรับทราบเอกสารที่เผยแพร่ · เข้าร่วมฝึกอบรมและร่วมกิจกรรม

อำนาจหน้าที่ของคณะทำงาน กฎกระทรวง ข้อ ๕ วรรคสอง

อำนาจหน้าที่ของคณะทำงานด้านการจัดการพลังงานอย่างน้อยต้องมีดังต่อไปนี้

(๑) ดำเนินการจัดการพลังงานให้สอดคล้องกับนโยบายอนุรักษ์พลังงานและวิธีการจัดการพลังงานของโรงงานควบคุมหรืออาคารควบคุม

(๒) ประสานงานกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อขอความร่วมมือในการปฏิบัติการตามนโยบายอนุรักษ์พลังงานและวิธีการจัดการพลังงาน รวมทั้งจัดการฝึกอบรมหรือกิจกรรมเพื่อสร้างจิตสำนึกของบุคลากรของโรงงานควบคุมหรืออาคารควบคุม

(๓) ควบคุมดูแลให้การจัดการพลังงานของโรงงานควบคุมหรืออาคารควบคุมเป็นไปตามนโยบายอนุรักษ์พลังงานและวิธีการจัดการพลังงาน

(๔) รายงานผลการอนุรักษ์และการจัดการพลังงานตามนโยบายอนุรักษ์พลังงานและวิธีการจัดการพลังงานของโรงงานควบคุมหรืออาคารควบคุมให้เจ้าของโรงงานควบคุมหรือเจ้าของอาคารควบคุมทราบ

(๕) เสนอแนะเกี่ยวกับการกำหนดหรือทบทวนนโยบายอนุรักษ์พลังงานและวิธีการจัดการพลังงานให้เจ้าของโรงงานควบคุมหรือเจ้าของอาคารควบคุมพิจารณา

(๖) สนับสนุนเจ้าของโรงงานควบคุมหรือเจ้าของอาคารควบคุมในการดำเนินการตามกฎกระทรวงนี้

"จัดให้มีคณะทำงาน" เป็นหน้าที่ของเจ้าของ ไม่ใช่หน้าที่ของคณะทำงาน ต้องจัดทำเป็นเอกสาร เผยแพร่ให้บุคลากรทราบ

ที่มา: ตำรา ผชร. ตอน 1 หน้า 3-7–3-12 หัวข้อ 3.2.1 · ตัวบท กฎกระทรวง ข้อ ๕ วรรคสอง

โครงสร้างคณะทำงานให้เข้ากับวัฒนธรรมองค์กร

ลองตอบก่อนอ่าน

บริษัทกล้าเสี่ยงและวางแผนงานระยะยาว ตัดสินใจกันเป็นคณะ ลองเดาว่าวัฒนธรรมองค์กรเป็นแบบไหน

ระยะบริหาร (ระยะยาว) ต้องกำหนดโครงสร้างคณะทำงานให้เหมาะกับวัฒนธรรมองค์กร · ประเมินด้วยคำถาม 2 ข้อ: ① ยอมรับความเสี่ยงและความไม่แน่นอนได้สูงหรือต่ำ ② วางแผนระยะสั้นหรือระยะยาว

Entrepreneurial · ความไม่แน่นอนสูง + แผนระยะสั้นองค์กรเล็ก/ธุรกิจครอบครัว · คณะทำงานเป็นศูนย์กลาง เจ้าของสนับสนุน · ลงทุนโครงการผลตอบแทนสูง คืนทุนเร็ว · องค์กรเล็กมาก เจ้าของอาจเป็นหัวหน้าคณะทำงานเอง

Team · ความไม่แน่นอนสูง + แผนระยะยาวประชาธิปไตย ร่วมมือสูง ตัดสินใจโดยคณะกรรมการ · คณะทำงานมาจากตัวแทนหน่วยงานที่ใช้พลังงาน ช่วยกันผลักดันมาตรการ

Market · ความไม่แน่นอนต่ำ + แผนระยะสั้นเน้นผลผลิต การแข่งขัน ผู้บริหารกำหนดแนวทาง · คณะทำงานย่อยหลายหน่วย ขึ้นตรงต่อคณะทำงานกลาง พร้อมระบบรายงานและติดตาม

Hierarchic · ความไม่แน่นอนต่ำ + แผนระยะยาวอนุรักษ์นิยม เน้นการควบคุมและกฎระเบียบ · ให้การจัดการพลังงานเป็นส่วนหนึ่งของโครงสร้างองค์กร มีขั้นตอนรายงานชัดเจน ทำงานเป็นระบบ

ความไม่แน่นอนที่ยอมรับได้สูง + วางแผนระยะยาว = วัฒนธรรมแบบ Team คำสั่งแต่งตั้งคณะทำงานต้องลงนามโดยเจ้าของหรือผู้บริหารระดับสูง และเผยแพร่ให้พนักงานทุกคนทราบ

ที่มา: ตำรา ผชร. ตอน 1 หน้า 3-8–3-11 หัวข้อ 3.2.1 รูปที่ 3.2-1 ตารางที่ 3.2-1

ขั้นที่ 2 · ประเมินสถานภาพการจัดการพลังงานเบื้องต้น

ตำราใช้ ตารางการประเมินองค์ประกอบการจัดการพลังงาน (Energy Management Matrix) ให้คะแนน 6 องค์ประกอบ องค์ประกอบละ 0–4 ลองเลื่อนคะแนนแล้วดูรูปเส้น

เมื่อไรต้องประเมินสถานภาพ กฎกระทรวง ข้อ ๓ วรรคสอง

ในกรณีที่เป็นการนำวิธีการจัดการพลังงานตามกฎกระทรวงนี้มาใช้เป็นครั้งแรก ให้เจ้าของโรงงานควบคุมและเจ้าของอาคารควบคุมประเมินสถานภาพการจัดการพลังงานเบื้องต้น โดยพิจารณาจากการดำเนินงานด้านพลังงานที่ผ่านมา ก่อนการกำหนดนโยบายอนุรักษ์พลังงาน

ทำเมื่อนำมาใช้เป็นครั้งแรก · ก่อนกำหนดนโยบาย 6 องค์ประกอบ: นโยบาย · การจัดองค์กร · การกระตุ้นและสร้างแรงจูงใจ · ระบบข้อมูลข่าวสาร · การประชาสัมพันธ์ · การลงทุน

ที่มา: ตำรา ผชร. ตอน 1 หน้า 3-15–3-23 หัวข้อ 3.2.2 · ตัวบท กฎกระทรวง ข้อ ๓ วรรคสอง

ขั้นที่ 3 · นโยบายอนุรักษ์พลังงาน

ประกาศ
นโยบายอนุรักษ์พลังงาน

(๑) ข้อความระบุว่าการอนุรักษ์พลังงานเป็นส่วนหนึ่งของการดำเนินงานของเจ้าของโรงงานควบคุมหรือเจ้าของอาคารควบคุม
(๒) นโยบายอนุรักษ์พลังงานที่เหมาะสมกับลักษณะและปริมาณพลังงานที่ใช้ในโรงงานควบคุมหรืออาคารควบคุมนั้น
(๓) การแสดงเจตจำนงที่จะปฏิบัติตามกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการอนุรักษ์และการจัดการพลังงาน
(๔) แนวทางในการปรับปรุงประสิทธิภาพการใช้พลังงานอย่างต่อเนื่อง
(๕) แนวทางในการจัดสรรทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพในการดำเนินการตามวิธีการจัดการพลังงาน

ลงลายมือชื่อ · เจ้าของโรงงานควบคุม

ข้อ (๑)–(๕) ตามกฎกระทรวง ข้อ ๔ วรรคสอง — นโยบายต้องมีอย่างน้อยเท่านี้

การเผยแพร่นโยบาย กฎกระทรวง ข้อ ๔ วรรคสาม

ให้เจ้าของโรงงานควบคุมและเจ้าของอาคารควบคุมจัดให้มีการเผยแพร่นโยบายอนุรักษ์พลังงาน โดยปิดประกาศไว้ในที่ซึ่งเห็นได้ง่ายในโรงงานควบคุมหรืออาคารควบคุม หรือโดยวิธีการอื่นที่เหมาะสม เพื่อให้บุคลากรของโรงงานควบคุมหรืออาคารควบคุมทราบและปฏิบัติตามนโยบายอนุรักษ์พลังงานได้

จัดทำเป็นเอกสาร และลงลายมือชื่อเจ้าของโรงงานควบคุม

ที่มา: ตำรา ผชร. ตอน 1 หน้า 3-24–3-29 หัวข้อ 3.2.3 · ตัวบท กฎกระทรวง ข้อ ๔ วรรคสาม

ขั้นที่ 4 · ประเมินศักยภาพ: มอง 3 ระดับ

ระดับองค์กรข้อมูลตั้งแต่เดือนมกราคมถึงเดือนธันวาคมของปีที่ผ่านมา

ระดับผลิตภัณฑ์หรือบริการค่าการใช้พลังงานจำเพาะ (ค่าการใช้พลังงานต่อหน่วยผลผลิต (Specific Energy Consumption: SEC)) = ปริมาณการใช้พลังงานทั้งหมดต่อหน่วยผลผลิต

ระดับอุปกรณ์การใช้พลังงานที่มีนัยสำคัญของแต่ละอุปกรณ์หลัก

ตำรา: ให้คะแนนปัจจัยละ 1–5 แล้วคูณกัน — ลองให้คะแนนดู

การใช้พลังงานที่มีนัยสำคัญ ประกาศ ข้อ ๑ และข้อ ๒ วรรคสอง

"การใช้พลังงานที่มีนัยสำคัญ" หมายความถึง การใช้พลังงานที่มีสัดส่วนที่สูง เมื่อเปรียบเทียบกับการใช้พลังงานโดยรวมขององค์กร ระบบ หรืออุปกรณ์ นั้น

การประเมินการใช้พลังงานที่มีนัยสำคัญให้พิจารณาปัจจัยหลักในการประเมิน ได้แก่ ขนาดการใช้พลังงาน ชั่วโมงการใช้งาน และศักยภาพในการปรับปรุง

3 ระดับ: องค์กร · ผลิตภัณฑ์หรือบริการ · อุปกรณ์ ปัจจัยหลัก: ขนาดการใช้พลังงาน · ชั่วโมงการใช้งาน · ศักยภาพในการปรับปรุง

ที่มา: ตำรา ผชร. ตอน 1 หน้า 3-30–3-33 หัวข้อ 3.2.4 · ตัวบท ประกาศ ข้อ ๑ และข้อ ๒ วรรคสอง

ขั้นที่ 5 · เป้าหมายและแผน

เป้าหมายประกาศ ข้อ ๗ · อย่างน้อย 2 เรื่อง

(๑) ชื่อมาตรการอนุรักษ์พลังงานและตัวชี้วัดความสำเร็จของเป้าหมายการอนุรักษ์พลังงานแต่ละมาตรการ ซึ่งกำหนดเป็นร้อยละของการใช้พลังงานที่ประสงค์จะให้ลดลงเทียบกับปริมาณการใช้พลังงานรวมของปีที่ผ่านมา
(๒) เงินลงทุนและระยะเวลาคืนทุนในการดำเนินมาตรการอนุรักษ์พลังงานแต่ละมาตรการ

แผนอนุรักษ์พลังงานประกาศ ข้อ ๘ · อย่างน้อย 4 เรื่อง

(๑) รายชื่อมาตรการอนุรักษ์พลังงานสำหรับโรงงานควบคุมหรืออาคารควบคุม และวัตถุประสงค์ของการดำเนินมาตรการอนุรักษ์พลังงานแต่ละมาตรการ
(๒) ระยะเวลาที่ใช้ในการดำเนินมาตรการอนุรักษ์พลังงานแต่ละมาตรการโดยระบุระยะเวลาเริ่มต้นและระยะเวลาสิ้นสุดของการดำเนินการ
(๓) เงินลงทุนที่ต้องใช้ในการดำเนินมาตรการอนุรักษ์พลังงานแต่ละมาตรการ
(๔) ผู้รับผิดชอบในการดำเนินมาตรการอนุรักษ์พลังงานแต่ละมาตรการ

แผนการฝึกอบรมและกิจกรรมประกาศ ข้อ ๙ · อย่างน้อย 4 เรื่อง

(๑) ชื่อหลักสูตรการฝึกอบรมหรือกิจกรรมเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน
(๒) กลุ่มเป้าหมายของผู้เข้าอบรม
(๓) ระยะเวลาในการฝึกอบรมหรือดำเนินกิจกรรมเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน
(๔) ผู้รับผิดชอบในการฝึกอบรมแต่ละหลักสูตรหรือการดำเนินกิจกรรมเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงานแต่ละกิจกรรม

ตำรา ตั้งเป้าได้ 3 แนวทาง:ผู้บริหารระดับสูงเป็นผู้กำหนดใช้ค่าที่ดีที่สุดที่เคยทำได้เปรียบเทียบกับเกณฑ์มาตรฐาน (Benchmarking)

เป้าหมายกำหนดอย่างไร กฎกระทรวง ข้อ ๗ วรรคหนึ่ง

เจ้าของโรงงานควบคุมและเจ้าของอาคารควบคุมต้องจัดให้มีการกำหนดเป้าหมายและแผนอนุรักษ์พลังงานของพลังงานที่ประสงค์จะให้ลดลง โดยกำหนดเป็นร้อยละของปริมาณพลังงานที่ใช้เดิม หรือกำหนดระดับของการใช้พลังงานต่อหนึ่งหน่วยผลผลิต รวมทั้งระบุระยะเวลาการดำเนินการ การลงทุน และผลที่คาดว่าจะได้รับจากการดำเนินการเพื่อให้บรรลุเป้าหมาย ตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่รัฐมนตรีประกาศกำหนดในราชกิจจานุเบกษา

ตัวอย่างแนวทางที่ 3 ในตำรา: SEC เฉลี่ยมาตรฐานของอุตสาหกรรมปูนซีเมนต์ 3.291 GJ (จิกะจูล)/ตัน ค่าที่ดีที่สุด 3.05 GJ/ตัน ⇒ เบื้องต้นอาจตั้งเป้า 3.10 GJ/ตัน · มาตรการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมที่ไม่ต้องลงทุนสูง ประหยัดได้เฉลี่ยอย่างน้อยร้อยละ 5–10 ของการใช้พลังงานทั้งหมด

เป้าหมายและแผน แยกเป็นมาตรการด้านไฟฟ้าและด้านความร้อน (ประกาศ ข้อ ๗ ข้อ ๘) แผนการฝึกอบรมและกิจกรรม ต้องเผยแพร่ให้บุคลากรทราบอย่างทั่วถึง (ประกาศ ข้อ ๑๐)

ที่มา: ตำรา ผชร. ตอน 1 หน้า 3-34–3-42 หัวข้อ 3.2.5 · ตัวบท กฎกระทรวง ข้อ ๗ วรรคหนึ่ง

กำหนดมาตรการให้ตรงสาเหตุด้วยผังก้างปลา

หาสาเหตุที่อุปกรณ์ใช้พลังงานสูงด้วย Cause-and-Effect Diagram (ผังก้างปลา) โดยมีอุปกรณ์ที่ประสิทธิภาพต่ำเป็นหัวปลา แล้วเลือกแนวทางแก้ตามสาเหตุ

สาเหตุ: พนักงานควบคุมการทำงานด้วย Standard Operating Procedures (SOP)

สาเหตุ: วิธีการทำงานปรับวิธีทำงานตาม Best Practices

สาเหตุ: เครื่องจักร/อุปกรณ์ปรับปรุงงานซ่อมบำรุงตาม Total Preventive Maintenance (TPM): Preventive · Corrective · Maintenance Prevention · Breakdown Maintenance (เลือกใช้เท่าที่เหมาะ)

สาเหตุ: วัสดุที่ใช้ปรับปรุงกระบวนการผลิต เช่น ควบคุมคุณภาพวัตถุดิบ ปรับตั้งเครื่องจักรให้เหมาะกับสภาพปัจจุบัน

① ใช้ระบบที่มีอยู่ให้เกิดประโยชน์สูงสุดควบคุมการทำงานตามขั้นตอนมาตรฐาน · Best Practices · ปรับปรุงงานซ่อมบำรุง · ปรับกระบวนการ

② ปรับปรุงสิ่งที่มีอยู่เช่น ระบายความร้อนห้องเครื่องอัดอากาศให้อากาศเข้าเย็นลง · ติดตั้งอุปกรณ์ปรับรอบมอเตอร์ · นำความร้อนจากคอนเดนเสทหรือไอเสียมาใช้

③ เปลี่ยนแปลงสิ่งที่มีอยู่เช่น ติดตั้งเครื่องอัดอากาศประสิทธิภาพสูงแทนเครื่องเดิม

ที่มา: ตำรา ผชร. ตอน 1 หน้า 3-35–3-37 หัวข้อ 3.2.5 รูปที่ 3.2-5 และ 3.2-6

ขั้นที่ 6 · ดำเนินการตามแผน ตรวจสอบและวิเคราะห์

ตัวอย่างตารางติดตามรายมาตรการ (สมมุติ)

มาตรการ A · ปรับตั้งอุณหภูมิเครื่องปรับอากาศเสร็จ

มาตรการ B · ติดตั้งอินเวอร์เตอร์ปั๊มกำลังทำ

มาตรการ C · ซ่อมรอยรั่วลมอัดล่าช้า

ตรวจสอบและวิเคราะห์ ประกาศ ข้อ ๑๓ วรรคสองและวรรคสาม

การตรวจสอบและวิเคราะห์ตามวรรคหนึ่ง ให้ดำเนินการตามช่วงเวลาที่เหมาะสมอย่างน้อยสามเดือนต่อครั้ง และให้ดำเนินการเป็นรายมาตรการตามที่กำหนดในแผนอนุรักษ์พลังงานและแผนการฝึกอบรมและกิจกรรมเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน

ในกรณีที่ปรากฏจากการตรวจสอบและวิเคราะห์ผลการดำเนินการตามแผนดังกล่าวว่าการดำเนินการไม่เป็นไปตามเป้าหมายที่กำหนด ให้คณะทำงานด้านการจัดการพลังงานระบุสาเหตุของการไม่บรรลุผลนั้น ตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่นิยมใช้และเชื่อถือได้ และเสนอแนะแนวทางการแก้ไขในรายงานผลการดำเนินการที่ต้องจัดทำตามข้อ ๑๔ เพื่อทบทวนหรือปรับปรุงเป้าหมายและแผนอนุรักษ์พลังงานต่อไป

หาสาเหตุด้วยแผนผังก้างปลา (ตัวอย่างในตำรา) แล้วเลือกวิธีแก้ให้ตรงสาเหตุ

อย่างน้อยสามเดือนต่อครั้ง · เป็นรายมาตรการ

ที่มา: ตำรา ผชร. ตอน 1 หน้า 3-43–3-47 หัวข้อ 3.2.6 · ตัวบท ประกาศ ข้อ ๑๓ วรรคสองและวรรคสาม

ขั้นที่ 7 · ตรวจติดตามและประเมินการจัดการพลังงาน

ลองตอบก่อนอ่าน

ทีมผู้ตรวจติดตามภายในโรงงานทำงานกันเป็นรอบ ๆ ลองเดาว่ารอบขั้นต่ำคือเท่าไร

คณะผู้ตรวจประเมินภายในองค์กรบุคคลอย่างน้อยสองคน · มาจากภายนอกหรือภายในองค์กรก็ได้ (ตำรา)

ตรวจเอกสารและหลักฐานว่ามีและครบถ้วนหรือไม่ · อาจสอบถามหรือสัมภาษณ์บุคลากร

สรุปผลการตรวจติดตามประธานคณะผู้ตรวจประเมินลงลายมือชื่อ ส่งคณะทำงานและเจ้าของ

แต่งตั้งคณะผู้ตรวจประเมิน ประกาศ ข้อ ๑๕ (๑) (๒)

(๑) ให้คณะทำงานด้านการจัดการพลังงานประชุมร่วมกับเจ้าของโรงงานควบคุมหรือเจ้าของอาคารควบคุมเพื่อแต่งตั้งคณะผู้ตรวจประเมินการจัดการพลังงานภายในองค์กร โดยประกอบด้วยบุคคลอย่างน้อยสองคนซึ่งมีความรู้และความเข้าใจในวิธีการจัดการพลังงาน มีความเป็นกลาง และเป็นอิสระในการดำเนินการ
(๒) ให้เจ้าของโรงงานควบคุมและเจ้าของอาคารควบคุมลงลายมือชื่อในคำสั่งแต่งตั้งคณะผู้ตรวจประเมินการจัดการพลังงานภายในองค์กรและเผยแพร่ให้บุคลากรของโรงงานควบคุมหรืออาคารควบคุมทราบอย่างทั่วถึง

ข้อ ๑๕ วรรคหนึ่ง: กระทำในลักษณะของการตรวจสอบภายในอย่างน้อยปีละหนึ่งครั้ง

คณะผู้ตรวจประเมินอย่างน้อยสองคน อย่างน้อยปีละหนึ่งครั้ง

ที่มา: ตำรา ผชร. ตอน 1 หน้า 3-48–3-52 หัวข้อ 3.2.7 · ตัวบท ประกาศ ข้อ ๑๕ (๑) (๒)

ขั้นที่ 8 · ทบทวน วิเคราะห์ และแก้ไขข้อบกพร่อง

ผลสรุปการตรวจติดตาม

→

ประชุมทบทวน
ตัวแทนหน่วยงานภายใน

→

แนวทางปรับปรุง

→

เผยแพร่ผล
ให้บุคลากรทราบ

การประชุมทบทวน ประกาศ ข้อ ๑๘ · ข้อ ๒๐ วรรคหนึ่ง

การประชุมตามวรรคสองต้องมีตัวแทนจากหน่วยงานภายในของโรงงานควบคุมหรืออาคารควบคุมเข้าร่วมแสดงความคิดเห็นต่อการจัดการพลังงานของโรงงานควบคุมหรืออาคารควบคุม

ให้เจ้าของโรงงานควบคุมและเจ้าของอาคารควบคุมเผยแพร่ผลการประชุม ตลอดจนผลการทบทวนวิเคราะห์และแก้ไขข้อบกพร่องของการจัดการพลังงานให้บุคลากรของโรงงานควบคุมหรืออาคารควบคุมทราบอย่างทั่วถึง

อย่างน้อยปีละหนึ่งครั้ง (ประกาศ ข้อ ๑๘) ประชุมต้องมีตัวแทนจากหน่วยงานภายใน

ที่มา: ตำรา ผชร. ตอน 1 หน้า 3-53–3-56 หัวข้อ 3.2.8 · ตัวบท ประกาศ ข้อ ๑๘ · ข้อ ๒๐ วรรคหนึ่ง

ตรวจแล้วไม่สอดคล้อง: ร้ายแรง (Major) หรือ ไม่ร้ายแรง (Minor)

ทุกขั้นตอนในตำรามีหลักเกณฑ์ตัดสินความไม่สอดคล้อง · หลักจำ: ไม่มีเลย / ไม่ได้ทำเลย = ร้ายแรง · ทำแล้วแต่ไม่ครบ ไม่ได้ลงนาม เผยแพร่ไม่ทั่วถึง หรือไม่เป็นไปตามหลักวิศวกรรม = ไม่ร้ายแรง

ลองแยกดู — ตัวอย่างจากตารางหลักเกณฑ์ในตำรา

ไม่มีเอกสาร/ไม่ได้ดำเนินการเลย = ความไม่สอดคล้องระดับร้ายแรง (Major)

ที่มา: ตำรา ผชร. ตอน 1 หลักเกณฑ์ในการตัดสินใจสำหรับความไม่สอดคล้อง ท้ายขั้นตอนที่ 1–8 (หน้า 3-14 · 3-23 · 3-28 · 3-33 · 3-42 · 3-47 · 3-52 · 3-56)

ครบรอบแล้ว · ตรวจสอบและรับรอง แล้วส่งรายงาน

ม.ค.–ธ.ค.ทำ 8 ขั้นตอน

ผู้ตรวจสอบและรับรองตรวจสอบและรับรอง

ภายใน มี.ค.ส่งรายงานให้อธิบดี

ส่งรายงาน กฎกระทรวง ข้อ ๑๑ วรรคหนึ่ง

ให้เจ้าของโรงงานควบคุมและเจ้าของอาคารควบคุมส่งรายงานผลการตรวจสอบและรับรองการจัดการพลังงานตามที่กำหนดในกฎกระทรวงนี้ของปีที่ล่วงมาให้แก่อธิบดีภายในเดือนมีนาคมของทุกปี เว้นแต่ในกรณีที่ในปีที่ล่วงมานั้นเจ้าของโรงงานควบคุมหรือเจ้าของอาคารควบคุมมีระยะเวลาที่ต้องดำเนินการจัดการพลังงานตามที่กำหนดในกฎกระทรวงนี้จนถึงวันที่ ๓๑ ธันวาคม น้อยกว่าหนึ่งร้อยแปดสิบวัน ให้ส่งรายงานผลการตรวจสอบและรับรองการจัดการพลังงานของระยะเวลาดังกล่าวภายในเดือนมีนาคมของปีถัดไป

ช่องทาง (๑)ส่งข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ผ่านระบบ e-Form

ช่องทาง (๒) 2.1เอกสารต้นฉบับ + แผ่นซีดี นำส่งด้วยตนเอง

ช่องทาง (๒) 2.2เอกสารต้นฉบับ + แผ่นซีดี ไปรษณีย์ลงทะเบียนตอบรับ

วิธีส่ง ประกาศ ข้อ ๒๙ (แก้ไขเพิ่มเติม ๙ สิงหาคม ๒๕๖๑)

การจัดส่งรายงานผลการตรวจสอบและรับรองการจัดการพลังงานให้กระทำโดยวิธีการใดวิธีการหนึ่งดังต่อไปนี้

(๑) การส่งข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ผ่านระบบ e- Form ที่อธิบดีกำหนด
(๒) การส่งเอกสารต้นฉบับพร้อมแผ่นซีดีไฟล์อิเล็กทรอนิกส์ให้ทำด้วยวิธีการใดวิธีการหนึ่งดังต่อไปนี้

๒.๑ นำส่งด้วยตนเอง
๒.๒ จัดส่งทางไปรษณีย์ลงทะเบียนตอบรับ ในการส่งรายงานทางไปรษณีย์ลงทะเบียนตอบรับให้ถือวันที่ลงทะเบียนเป็นวันส่งรายงาน

ประกาศกระทรวงพลังงาน เรื่อง แก้ไขเพิ่มเติมประกาศกระทรวงพลังงาน หลักเกณฑ์และวิธีการดำเนินการจัดการพลังงานในโรงงานควบคุมและอาคารควบคุม พ.ศ. ๒๕๕๒ · ยกเลิกความในข้อ ๒๙ เดิม

ผู้ตรวจสอบและรับรอง = ผู้ตรวจจากภายนอกที่ขึ้นทะเบียนกับ กรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน (พพ.) (ไม่ใช่ ผชร. ของโรงงาน) ส่งรายงานภายในเดือนมีนาคมของทุกปี

ที่มา: ตำรา ผชร. ตอน 1 หน้า 3-4 หัวข้อ 3.1.4 · ตอน 1 หน้า 2-19 หัวข้อ 2.7.9 · ตัวบท กฎกระทรวง ข้อ ๑๑ วรรคหนึ่ง · ประกาศ ข้อ ๒๙ (แก้ไขเพิ่มเติม ๙ สิงหาคม ๒๕๖๑)

ต้องเผยแพร่ให้บุคลากรทราบ 5 เรื่อง

1คำสั่งแต่งตั้งคณะทำงานกฎกระทรวง ข้อ ๕

2—

3นโยบายอนุรักษ์พลังงานกฎกระทรวง ข้อ ๔

4—

5แผนการฝึกอบรมและกิจกรรมประกาศ ข้อ ๑๐

6—

7คำสั่งแต่งตั้งคณะผู้ตรวจประเมินประกาศ ข้อ ๑๕ (๒)

8ผลการประชุมและผลการทบทวนประกาศ ข้อ ๒๐

ไม่เผยแพร่ = ไม่สอดคล้องประเภทร้ายแรง ประกาศ ข้อ ๒๔ (๓) (ก.๗)

(ก.๗) การไม่เผยแพร่คำสั่งแต่งตั้งคณะทำงานด้านการจัดการพลังงาน การไม่เผยแพร่คำสั่งแต่งตั้งคณะผู้ตรวจประเมินการจัดการพลังงานภายในองค์กร รวมถึงการไม่เผยแพร่ในเรื่องของนโยบายอนุรักษ์พลังงาน แผนการฝึกอบรมและกิจกรรมเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงานด้วยวิธีการใดๆ ให้บุคลากรในโรงงานควบคุมหรืออาคารควบคุมทราบอย่างทั่วถึง

ขั้นที่ต้องเผยแพร่: 1 · 3 · 5 · 7 · 8

ที่มา: ตำรา ผชร. ตอน 1 หน้า 3-7–3-56 (ข้อกำหนดการเผยแพร่ในแต่ละขั้นตอน) · ตัวบท ประกาศ ข้อ ๒๔ (๓) (ก.๗)

8 ขั้นตอน กับ มาตรฐาน ISO 50001

ISO 50001 = มาตรฐานระบบการจัดการพลังงานระดับสากลขององค์การระหว่างประเทศว่าด้วยการมาตรฐาน (ISO) · คาดว่าในระยะยาวช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงานในภาคอุตสาหกรรมได้อย่างน้อยร้อยละ 20 · เน้นจุดมุ่งหมายสำคัญ 8 ประการ

เข้ากับ ISO 14001เพิ่มประสิทธิภาพการจัดการพลังงาน เข้ากับระบบที่องค์กรใช้อยู่

ทำได้จริง ปรับปรุงต่อเนื่องการจัดการพลังงานเป็นรูปธรรม

คุ้มค่าการลงทุนลดค่าใช้จ่าย เพิ่มประสิทธิภาพการผลิต

เทคโนโลยีใหม่สนับสนุนเทคโนโลยีด้านประสิทธิภาพพลังงาน

ห่วงโซ่การผลิตควบคุมผู้ส่งมอบที่เกี่ยวข้อง

Benchmarkingแนวทางทดสอบ วัด ทำเอกสาร รายงานผล รวมถึงโครงการลดก๊าซเรือนกระจก

หลายประเทศสาขาในหลายประเทศใช้แนวทางเดียวกัน

พฤติกรรมผู้ปฏิบัติงานส่งเสริมพฤติกรรมที่ดีและการมีส่วนร่วม

ตัวอย่างการบูรณาการ:Energy policy ← ขั้นที่ 3 นโยบายEnergy management team ← ขั้นที่ 1 คณะทำงานEnergy baseline ← ขั้นที่ 2, 4Internal audits ← ขั้นที่ 7 ตรวจติดตามและประเมินManagement review ← ขั้นที่ 8 ทบทวน

ISO 50001 เน้นจุดมุ่งหมายสำคัญ 8 ประการ ระบบการจัดการพลังงานตามกฎหมายมีพื้นฐานใกล้เคียงกับ ISO 50001

ที่มา: ตำรา ผชร. ตอน 1 หน้า 3-57–3-59 หัวข้อ 3.3

★

ตัวเลขที่ต้องจำในหัวข้อนี้

8ขั้นตอน

6องค์ประกอบในตารางประเมิน

3ระดับการประเมินศักยภาพ

3–5 ตำแหน่งสมาชิกคณะทำงาน (ตำรา)

3 เดือนตรวจสอบและวิเคราะห์อย่างน้อย

≥ 2 คนคณะผู้ตรวจประเมิน

ปีละ 1ตรวจติดตาม · ทบทวน

มี.ค.ส่งรายงานทุกปี

1·3·5·7·8ขั้นที่ต้องเผยแพร่

สถานการณ์จำลองของบทนี้

ที่มา: คู่มือผู้รับผิดชอบด้านพลังงานสามัญ (โรงงาน) พ.ศ. 2567 (พพ.) ตอนที่ 1 ความรู้เบื้องต้นด้านพลังงานและกฎหมาย บทที่ 3 · หน้า 3-1 ถึง 3-69 (หน้าไฟล์ 89–157)

หัวข้อก่อนหน้า1.2 พระราชบัญญัติการส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงานในส่วนที่เกี่ยวข้องกับโรงงานควบคุม หัวข้อถัดไป 1.4 การจัดทำรายงานการจัดการพลังงาน

1.3การจัดการพลังงาน 8 ขั้นตอน