Con-En Con Engineering Co.,Ltd. Con-En ศูนย์เพิ่มศักยภาพบริษัท คอน เอ็นจิเนียริ่ง จำกัด สมัครอบรม
วันที่ 1 · 1.5 ชม.

1.4การจัดทำรายงานการจัดการพลังงาน

12 หัวข้อย่อย · ประมาณ 25 นาที

อ่านจบแล้วคุณจะ

  • บอกขั้นตอนวิธีการจัดทำรายงานการจัดการพลังงาน
  • อธิบายวิธีการจัดเตรียมและบันทึกข้อมูลในแบบบันทึกข้อมูลต่างๆ
  • เข้าใจคณะทำงานด้านการจัดการพลังงาน
สีกล่องในหน้านี้ ต้องจำ ตัวบทกฎหมาย

สรุป 1 นาที 5 เรื่องที่ต้องจำ · ปัดหรือกดลูกศรดู · กดการ์ดเพื่อไปอ่าน

1

รายงานการจัดการพลังงาน: ทำทุกปี ส่งภายในมีนาคม

ลองตอบก่อนอ่าน

รายงานการจัดการพลังงาน ลองเดาว่าส่งปีละกี่ครั้ง และภายในเดือนไหน

ม.ค.–ธ.ค.ทำ 8 ขั้นตอน เก็บหลักฐาน
จัดทำรายงานรายละเอียดการดำเนินงานทั้ง 8 ขั้นตอน
ผู้ตรวจสอบและรับรองผู้ตรวจจากภายนอกที่ขึ้นทะเบียนกับ กรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน (พพ.) ตรวจความถูกต้อง
ภายใน มี.ค.ส่งอธิบดี ปีละ 1 ครั้ง
ประกาศกระทรวงพลังงาน พ.ศ. ๒๕๕๒ ข้อ ๒๑ วรรคหนึ่ง · ข้อ ๒๘

ข้อ ๒๑ ให้เจ้าของโรงงานควบคุมและเจ้าของอาคารควบคุมจัดให้มีรายงานการจัดการพลังงานของโรงงานควบคุมหรืออาคารควบคุมเป็นประจำทุกปี

ข้อ ๒๘ ให้เจ้าของโรงงานควบคุมและเจ้าของอาคารควบคุมส่งรายงานผลการตรวจสอบและรับรองการจัดการพลังงานตามข้อ ๒๗ ให้แก่อธิบดีภายในเดือนมีนาคมของทุกปี การจัดส่งรายงานดังกล่าวต้องประกอบด้วย รายงานการจัดการพลังงานตามข้อ ๒๑ และรายการตรวจสอบการจัดการพลังงานตามข้อ ๒๖

ช่องทาง (๑)ส่งข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ผ่านระบบ e-Form
ช่องทาง (๒) 2.1เอกสารต้นฉบับ + แผ่นซีดี นำส่งด้วยตนเอง
ช่องทาง (๒) 2.2เอกสารต้นฉบับ + แผ่นซีดี ไปรษณีย์ลงทะเบียนตอบรับ

วิธีส่งรายงานตามประกาศกระทรวงพลังงาน ข้อ ๒๙ (แก้ไขเพิ่มเติม ๙ สิงหาคม ๒๕๖๑) · ถ้อยคำตัวบทเต็มดูหัวข้อ 1.3 หัวข้อย่อย "ครบรอบแล้ว · ตรวจสอบและรับรอง แล้วส่งรายงาน"

ตำรา ผู้รับผิดชอบด้านพลังงาน (ผชร.) หน้า 2-19 และ 2-29 ยังเขียนวิธีส่งแบบเดิม (เอกสารต้นฉบับพร้อมแผ่นซีดี) · ช่องทางบนการ์ดนี้เป็นไปตามประกาศฉบับแก้ไข 2561

เนื้อหารายงาน = รายละเอียดการดำเนินงานตามวิธีการจัดการพลังงานทั้ง 8 ขั้นตอน ส่งภายในมีนาคม ปีละ 1 ครั้ง

ที่มา: ตำรา ผชร. ตอน 1 หน้า 4-1 (ส่งภายในเดือนมีนาคมของทุกปี) · วิธีส่งยึดประกาศกระทรวงพลังงาน ข้อ ๒๙ ที่แก้ไขเพิ่มเติม ๙ สิงหาคม ๒๕๖๑

2

เปิดดูเล่มรายงาน · แตะทีละส่วน

ปกรายงาน · การรับรองรายงาน

  • ปก: ชื่อโรงงานควบคุมและชื่อนิติบุคคล · หมายเลขประจำโรงงานควบคุม (TSIC-ID) ที่ พพ. ออกให้ · รอบปีที่จัดทำรายงาน
  • การรับรอง: ประธานคณะทำงาน · ผู้รับผิดชอบด้านพลังงาน · เจ้าของโรงงานควบคุมหรือผู้รับมอบอำนาจ ลงนาม

ข้อมูลเบื้องต้น

  • ชื่อนิติบุคคล ชื่อโรงงานควบคุม และ TSIC-ID · กลุ่มโรงงานควบคุม · ที่อยู่โรงงาน · ที่ตั้งสำนักงาน
  • ประเภทอุตสาหกรรม (เลข 2 ตัวแรกของ TSIC-ID) · เดือน-ปีที่เริ่มผลิตและจำนวนพนักงาน · เวลาทำงาน · ผู้รับผิดชอบด้านพลังงาน (ผชร. / ผู้รับผิดชอบด้านพลังงานอาวุโส (ผอส.))
  • ข้อมูลผลผลิตรอบปีอยู่ในภาคผนวก ข

ขั้นตอนที่ 1 คณะทำงานด้านการจัดการพลังงาน

  • โครงสร้างองค์กร และแผนผังโครงสร้างองค์กร
  • หน่วยงานด้านการจัดการพลังงาน
หลักฐาน: ประกาศแต่งตั้งคณะทำงาน · การเผยแพร่

ขั้นตอนที่ 2 การประเมินสถานภาพการจัดการพลังงานเบื้องต้น

  • วิธีการที่ใช้ประเมิน
  • ผลการประเมินโดยใช้ Energy Management Matrix
หลักฐาน: เอกสารที่แสดงการประเมินสถานะการจัดการพลังงานเบื้องต้น

ขั้นตอนที่ 3 นโยบายอนุรักษ์พลังงาน

  • ขั้นตอนและวิธีการกำหนดนโยบาย
  • รายละเอียดการเผยแพร่นโยบาย
หลักฐาน: นโยบายที่ลงลายมือชื่อ · หลักฐานการเผยแพร่ให้พนักงาน

ขั้นตอนที่ 4 การประเมินศักยภาพการอนุรักษ์พลังงาน

  • แนวทางการประเมินศักยภาพทางเทคนิค
  • แบบบันทึกข้อมูลการใช้พลังงานไฟฟ้าและความร้อนที่มีนัยสำคัญของเครื่องจักร/อุปกรณ์หลัก
หลักฐาน: เอกสารการประเมินศักยภาพทางเทคนิค

ขั้นตอนที่ 5 เป้าหมายและแผน

  • มาตรการและเป้าหมาย: เป้าหมายการประหยัด · เงินลงทุน (บาท) · ระยะเวลาคืนทุน (ปี)
  • แผนอนุรักษ์พลังงาน ด้านไฟฟ้า และ ด้านความร้อน แยกกัน
  • รายละเอียดมาตรการรายมาตรการ
  • แผนการฝึกอบรมและกิจกรรม (หลักสูตร/กิจกรรม · ผู้เข้าอบรม · ผู้รับผิดชอบ)
ร้อยละผลประหยัด คิดเทียบจากการใช้พลังงานรวมในปีที่ผ่านมา

ขั้นตอนที่ 6 ดำเนินการตามแผน ตรวจสอบและวิเคราะห์

  • สรุปผลการติดตามรายมาตรการ: สถานภาพการดำเนินการ
  • ผลตรวจสอบเทียบ ตามแผน กับ ที่เกิดขึ้นจริง: ระยะเวลา · เงินลงทุน · ผลการอนุรักษ์พลังงาน
สถานภาพรายมาตรการ: ดำเนินการตามแผน · ไม่ได้ดำเนินการ · ล่าช้า (ตำรา ผชร. หน้า 4-42)

ขั้นตอนที่ 7 การตรวจติดตามและประเมินการจัดการพลังงาน

  • คณะผู้ตรวจประเมินภายใน และผลการตรวจติดตาม
หลักฐาน: คำสั่งแต่งตั้งคณะผู้ตรวจประเมิน · ผลสรุปการตรวจติดตาม

ขั้นตอนที่ 8 การทบทวน วิเคราะห์ และแก้ไขข้อบกพร่อง

  • ผลการประชุมทบทวน
  • แนวทางการปรับปรุงข้อบกพร่อง
หลักฐาน: รายงานการประชุม · หลักฐานการเผยแพร่ผล

ภาคผนวก ก–ซ

  • ก ข้อมูลระบบไฟฟ้าปีปัจจุบัน · ข ข้อมูลผลผลิต · ค ปริมาณการใช้ไฟฟ้า · ง เชื้อเพลิงและพลังงานหมุนเวียน
  • จ เชื้อเพลิงผลิตไฟฟ้า · ฉ สัดส่วนการใช้ไฟฟ้า · ช สัดส่วนการใช้ความร้อน · ซ ประเมินศักยภาพเครื่องจักร/อุปกรณ์ที่มีนัยสำคัญ
  • ข้อมูลรอบปีที่จัดทำรายงาน เทียบกับปีที่ผ่านมา

ที่มา: ตำรา ผชร. ตอน 1 หน้า 4-2–4-4 (รายงานมีเนื้อหา 8 บทตาม 8 ขั้นตอน พร้อมปก การรับรอง ข้อมูลเบื้องต้น และภาคผนวก ก–ซ)

3

ข้อมูลเบื้องต้น: กลุ่มโรงงาน · ประเภทอุตสาหกรรม · ผู้รับผิดชอบด้านพลังงาน

1️⃣กลุ่มที่ 1 (ขนาดเล็ก)เครื่องวัดไฟฟ้าหรือหม้อแปลงรวมกันน้อยกว่า 3,000 kW (กิโลวัตต์) หรือ 3,530 kVA (กิโลโวลต์แอมแปร์) · หรือใช้พลังงานเทียบเท่าไฟฟ้าต่ำกว่า 60 ล้าน MJ (เมกะจูล)/ปี
2️⃣กลุ่มที่ 2 (ขนาดใหญ่)ตั้งแต่ 3,000 kW หรือ 3,530 kVA ขึ้นไป · หรือใช้พลังงานเทียบเท่าไฟฟ้าตั้งแต่ 60 ล้าน MJ/ปีขึ้นไป

ประเภทอุตสาหกรรม ดูจากเลข 2 ตัวแรกของหมายเลขประจำโรงงานควบคุม (TSIC-ID)

31 อาหาร32 สิ่งทอ33 ไม้34 กระดาษ35 เคมี36 อโลหะ37 โลหะ38 ผลิตภัณฑ์จากโลหะอื่น ๆ
ผู้รับผิดชอบด้านพลังงานระบุชื่อทุกคนที่ประจำโรงงาน และประเภท: ผชร. = สามัญ · ผอส. = อาวุโส
ข้อมูลอื่นเดือน-ปีที่เริ่มผลิต · จำนวนพนักงาน · เวลาทำงาน (ใช้เวลาของกระบวนการที่เป็นผลผลิตหลัก)

ตำราหน้า 4-5 เขียนเกณฑ์กลุ่มที่ 2 ว่า "60 เมกะจูลต่อปี" (ขาดคำว่า ล้าน) · การ์ดนี้ใช้ 60 ล้าน MJ ตามเกณฑ์กลุ่มที่ 1 หน้าเดียวกันและตัวอย่างหน้า 4-6

เส้นแบ่งกลุ่ม: 3,000 kW · 3,530 kVA · 60 ล้าน MJ/ปี หมายเลขประจำโรงงานควบคุม (TSIC-ID) ขึ้นต้น 31 = อุตสาหกรรมอาหาร

ที่มา: ตำรา ผชร. ตอน 1 หน้า 4-5–4-7 ข้อมูลเบื้องต้น

4

ใครลงนามรับรองรายงาน

ลองตอบก่อนอ่าน

โรงงานควบคุมขนาดใหญ่ (กลุ่มที่ 2) ลองเดาว่าใครต้องลงนามในฐานะผู้รับผิดชอบด้านพลังงาน

① ประธานคณะทำงานด้านการจัดการพลังงานรับรองว่าได้ดำเนินการจัดการพลังงานตามกฎกระทรวง
② ผู้รับผิดชอบด้านพลังงานประจำโรงงานกลุ่มที่ 1: ผชร. หรือ ผอส. (ถ้ามี) · กลุ่มที่ 2: ผชร. และ ผอส.
③ เจ้าของโรงงานควบคุม หรือผู้รับมอบอำนาจลงนามรับรอง และควรประทับตราบริษัท
โรงงานกลุ่มที่ 2 ต้องมีผู้รับผิดชอบด้านพลังงานลงนามทั้ง ผชร. และ ผอส.

ที่มา: ตำรา ผชร. ตอน 1 หน้า 4-4 การรับรองรายงาน

5

หลักฐานนี้อยู่ขั้นตอนไหน · ลองจับคู่

ที่มา: ตำรา ผชร. ตอน 1 หน้า 4-8–4-57 หัวข้อ 4.1–4.8 (หลักฐานประกอบแต่ละขั้นตอน)

6

ขั้นตอนที่ 4 ในรายงาน: เทียบการใช้พลังงาน · SEC · ค่าเป้าหมาย

ประเมินศักยภาพ 3 ระดับ: องค์กร · ผลิตภัณฑ์ · เครื่องจักร/อุปกรณ์ · ระดับองค์กรเทียบข้อมูลรอบปีที่ผ่านมากับปีที่จัดทำรายงาน (ไฟฟ้า ความร้อน เชื้อเพลิงผลิตไฟฟ้า สัดส่วนการใช้)

ค่าการใช้พลังงานต่อหน่วยผลผลิต (Specific Energy Consumption: SEC) ต่อหน่วยผลผลิต(ไฟฟ้า kWh (กิโลวัตต์ชั่วโมง หรือ หน่วย) × 3.6 + ความร้อน MJ) ÷ ผลผลิต
เทียบกับค่าเป้าหมายของโรงงานตัวอย่างในตำรา: SEC ปีก่อน 2,766.12 MJ/ตัน ตั้งเป้าลด 2% ⇒ 2,766.12 × 98% = 2,710.80 MJ/ตัน
เทียบกับกลุ่มอุตสาหกรรมเดียวกันใช้ข้อมูลจากรายงานวิเคราะห์การใช้พลังงาน (Feedback Report) ของปีที่ผ่านมา

ลองคำนวณ — SEC และค่าเป้าหมาย

ไฟฟ้า kWh × 3.6 = MJ ก่อนรวมกับพลังงานความร้อน ค่าเป้าหมาย = SEC เดิม × (100% − % ที่ตั้งลด)

ที่มา: ตำรา ผชร. ตอน 1 หน้า 4-16–4-24 หัวข้อ 4.4.1–4.4.2

7

เครื่องจักร/อุปกรณ์ที่มีนัยสำคัญ: ใช้พลังงานเท่าไร คิดเป็นกี่ %

พลังงานไฟฟ้าของเครื่องอ่านจากมิเตอร์ย่อย (ถ้ามี) · หรือประเมินจากพิกัด: kW × ชั่วโมง/ปี × Load Factor (%) ÷ 100 · หรือตรวจวัด
สัดส่วนในระบบพลังงานของเครื่อง ÷ พลังงานทั้งปีของโรงงาน (ไฟฟ้า หรือ ความร้อน) × 100
ความร้อนจากปริมาณเชื้อเพลิง × ค่าความร้อนต่ำ (Lower Heating Value) ของผู้จำหน่าย · หาไม่ได้ใช้ค่าเฉลี่ยที่ พพ. กำหนด

ลองคำนวณ

ตัวอย่างในตำรา (ด้านความร้อน): หม้อไอน้ำใช้ 59,091,143 MJ/ปี จากความร้อนทั้งโรงงาน 78,788,191.25 MJ/ปี = สัดส่วน 75%

ประสิทธิภาพในแบบบันทึก มี 2 ค่า: ตามพิกัด และจากการใช้งาน (ประเมินหรือตรวจวัด)

ที่มา: ตำรา ผชร. ตอน 1 หน้า 4-24–4-26 หัวข้อ 4.4.3

8

รายละเอียดมาตรการ 1 มาตรการ ต้องมีอะไร

รายละเอียดมาตรการอนุรักษ์พลังงาน (ด้านไฟฟ้า: kWh/ปี · ด้านความร้อน: หน่วย/ปี)
8เป้าหมายเชิงปริมาณ
9ระดับการใช้พลังงานอ้างอิงก่อนการปรับปรุง
10ระดับการใช้พลังงานเป้าหมายหลังการปรับปรุง
11เงินลงทุนทั้งหมด
12ระยะเวลาคืนทุน
14วิธีการตรวจสอบผลการประหยัดหลังปรับปรุง
15แสดงวิธีการคำนวณประกอบ

เลขลำดับตามแบบรายละเอียดมาตรการในตำรา ผชร. หน้า 4-31 และ 4-34 (แสดงเฉพาะช่องหลัก)

แยกมาตรการด้านไฟฟ้า กับด้านความร้อน ต้องมีระดับก่อนปรับปรุง + เป้าหมายหลังปรับปรุง + วิธีตรวจสอบผล

ที่มา: ตำรา ผชร. ตอน 1 หน้า 4-27–4-34 หัวข้อ 4.5.1

9

ตัวอย่างมาตรการในตำรา · คิดผลประหยัดและระยะคืนทุน

ด้านไฟฟ้า: ลดการรั่วไหลของอากาศอัดทดสอบพบรั่วถึง 16% · ก่อนปรับปรุง 85,428 kWh/ปี ⇒ เป้าหมาย 72,630 kWh/ปี · ประหยัด 85,428 − 72,630 = 12,798 kWh/ปี
ด้านความร้อน: หุ้มฉนวนท่อไอน้ำ 11.4 m²ประหยัดก๊าซธรรมชาติ 297.31 ล้านบีทียู/ปี (313,662.05 MJ/ปี) = 97,826.88 บาท/ปี · ลงทุน 10,155 บาท ⇒ คืนทุน 0.1 ปี · ผิวฉนวนเหลือประมาณ 50 °C

ลองคำนวณ — ผลประหยัด = ระดับก่อนปรับปรุง − ระดับเป้าหมายหลังปรับปรุง · บาท/ปี ใช้อัตราเฉลี่ยของรอบปีที่ผ่านมา

ร้อยละผลประหยัด เทียบกับการใช้พลังงานรวมทั้งหมด (ไฟฟ้า + ความร้อน) ของปีที่ผ่านมา ระยะคืนทุน = เงินลงทุน ÷ ผลประหยัดต่อปี

ที่มา: ตำรา ผชร. ตอน 1 หน้า 4-28–4-35 หัวข้อ 4.5.1.2–4.5.1.4

10

ขั้นตอนที่ 6 ในรายงาน: ตามแผน เทียบ ที่เกิดขึ้นจริง

ระยะเวลาดำเนินการตามแผน · จริง
เงินลงทุนตามแผน · จริง
ผลการอนุรักษ์พลังงานตามเป้าหมาย · จริง

ทุกมาตรการต้องรายงาน สถานภาพการดำเนินการ และเทียบ ตามแผน กับ ที่เกิดขึ้นจริง · ไม่ได้ตามเป้า → ระบุปัญหาและอุปสรรค

สถานภาพการดำเนินการมี 3 แบบ: ดำเนินการตามแผน · ไม่ได้ดำเนินการ (ระบุสาเหตุ) · ล่าช้า (ระบุสาเหตุ)

แถบเป็นภาพประกอบ ไม่ใช่ข้อมูลจริง

ที่มา: ตำรา ผชร. ตอน 1 หน้า 4-42–4-48 หัวข้อ 4.6

11

ภาคผนวก ก–ซ: ข้อมูลประกอบรายงาน

ก ระบบไฟฟ้าข้อมูลระบบไฟฟ้าปีปัจจุบัน
ข ผลผลิตรอบปีจัดทำรายงานและปีที่ผ่านมา
ค ปริมาณการใช้ไฟฟ้ารายเดือน: พลังไฟฟ้าสูงสุด · พลังงานไฟฟ้า · ค่าไฟฟ้า · ค่าตัวประกอบภาระ · ค่าไฟฟ้าเฉลี่ย
ง เชื้อเพลิงและพลังงานหมุนเวียนรอบปีจัดทำรายงานและปีที่ผ่านมา
จ เชื้อเพลิงผลิตไฟฟ้าชั่วโมงเดินเครื่อง ชนิดและปริมาณเชื้อเพลิง
ฉ สัดส่วนการใช้ไฟฟ้าแยกตามระบบ
ช สัดส่วนการใช้ความร้อนแยกตามระบบ
ซ ประเมินศักยภาพเครื่องจักรเครื่องจักร/อุปกรณ์ที่มีนัยสำคัญ
ค่าตัวประกอบภาระ=พลังงานไฟฟ้า (kWh)÷(พลังไฟฟ้าสูงสุด kW × ชั่วโมงทั้งหมดในเดือน)×100%
ภาคผนวกในรายงานมี 8 ภาคผนวก ก–ซ

ที่มา: ตำรา ผชร. ตอน 1 หน้า 4-2 และหน้า 4-58–4-61 หัวข้อ 4.9

★

ตัวเลขที่ต้องจำในหัวข้อนี้

มี.ค.ส่งรายงานทุกปี (ปีละ 1 ครั้ง)
8 บทเนื้อหารายงาน ตาม 8 ขั้นตอน
3 คนกลุ่มผู้ลงนามรับรองรายงาน
3,000 kWเส้นแบ่งกลุ่มที่ 1 / 2
× 3.6แปลง kWh เป็น MJ ก่อนคิด SEC
ก–ซภาคผนวก 8 ภาคผนวก

สถานการณ์จำลองของบทนี้

ที่มา: คู่มือผู้รับผิดชอบด้านพลังงานสามัญ (โรงงาน) พ.ศ. 2567 (พพ.) ตอนที่ 1 ความรู้เบื้องต้นด้านพลังงานและกฎหมาย บทที่ 4 · หน้า 4-1 ถึง 4-70 (หน้าไฟล์ 158–227)