
อ่านจบแล้วคุณจะ
- อธิบายวิธีการและขั้นตอนการตรวจวัดวิเคราะห์การใช้พลังงานตามกฎกระทรวง
- อธิบายวิธีการใช้เครื่องมือวัดทางไฟฟ้า
- อธิบายการวัดทางไฟฟ้า
สรุป 1 นาที 4 เรื่องที่ต้องจำ · ปัดหรือกดลูกศรดู · กดการ์ดเพื่อไปอ่าน
1/4 · หัวข้อย่อย 3ต้องตรวจวัดอย่างละเอียด: อุปกรณ์ใช้ไฟ ≥ 20 kW (กิโลวัตต์) หรือใช้ความร้อนเทียบเท่าเฉลี่ย ≥ 175 kW · เล็กกว่านี้ใช้การสังเกตจากภายนอก
ที่มา: ตำราฝึกอบรม ผอส. ด้านไฟฟ้า (พพ.) ตอนที่ 3 บทที่ 3 การตรวจวัดและวิเคราะห์การใช้พลังงานไฟฟ้า
2/4 · หัวข้อย่อย 10ตัวอย่างในตำรา: มอเตอร์ 500 แรงม้า ภาระ 80% ประสิทธิภาพ 94% → 95% ลดกำลังไฟฟ้าได้ 3.34 kW
ที่มา: ตำราฝึกอบรม ผอส. ด้านไฟฟ้า (พพ.) ตอนที่ 3 บทที่ 3 การตรวจวัดและวิเคราะห์การใช้พลังงานไฟฟ้า
3/4 · หัวข้อย่อย 11ไฟฟ้า 1 kWh = 3.6 MJ (เมกะจูล) · แปลงพลังงานทุกชนิดเป็นหน่วยเดียวกันก่อนรวม
ที่มา: ตำราฝึกอบรม ผอส. ด้านไฟฟ้า (พพ.) ตอนที่ 3 บทที่ 3 การตรวจวัดและวิเคราะห์การใช้พลังงานไฟฟ้า
4/4 · หัวข้อย่อย 12ชุดข้อมูลฐานต้องมากพอและทันสมัย · เปลี่ยนกระบวนการผลิตแล้วต้องเก็บข้อมูลฐานใหม่
ที่มา: ตำราฝึกอบรม ผอส. ด้านไฟฟ้า (พพ.) ตอนที่ 3 บทที่ 3 การตรวจวัดและวิเคราะห์การใช้พลังงานไฟฟ้าวัดตรงไหนในระบบไฟฟ้า
วัดที่ระบบส่งจ่าย (จากหม้อแปลงถึงตู้ ตู้จ่ายไฟหลัก (Main Distribution Board: MDB)) แล้วไล่ลงไปที่เครื่องจักรแต่ละตัว · ผลการวัดใช้หาว่าพลังงานหายไปตรงไหน
ตรวจวัดแล้วได้อะไร
ขั้นตอนการจัดการพลังงานตามกฎหมายปัจจุบัน (กฎกระทรวง พ.ศ. ๒๕๕๒) ดูหัวข้อ 1.3
เครื่องมือวัด
เครื่องวิเคราะห์กำลังไฟฟ้าแคลมป์มิเตอร์มัลติมิเตอร์เครื่องบันทึกข้อมูล

เครื่องมือวัดด้านอื่นที่ใช้ร่วม
เลือกย่านวัดให้ถูก
ความคลาดเคลื่อนคิดเป็น % ของค่าสูงสุดของย่าน — ย่านใหญ่เกินไป ค่าที่อ่านได้ผิดมาก ลองเปลี่ยนค่าดู
ระดับความเที่ยงตรงของเครื่องวัด 5 ระดับ
ค่า Effective เทียบเท่าไฟฟ้ากระแสตรงที่ทำให้สิ้นเปลืองกำลังไฟฟ้าเท่ากันในตัวต้านทาน 1 Ω · มิเตอร์ไฟฟ้ากระแสสลับส่วนใหญ่แสดงค่านี้
เครื่องวัดแบบไหนวัดอะไร
เครื่องบันทึกผล (Logger)บันทึกค่าที่เปลี่ยนไปโดยอัตโนมัติ
Oscilloscopeดูรูปคลื่น ความถี่ และเฟสวิธีต่อเครื่องวัด

เครื่องเก็บบันทึกข้อมูล (Data Logger)

ความถูกต้องขึ้นกับผู้ใช้ · หน่วยความจำจำกัด · อ่านค่าไม่สม่ำเสมอ
ราคาแพง · ติดตั้งยาก
กรณีศึกษาในตำรา: โรงงานกระดาษวัดด้วย Logger 1 สัปดาห์ พบเครื่องเดินตัวเปล่ากินไฟครึ่งหนึ่ง → ติดซอฟท์สตาร์ท 200,000 บาท + ปิดเมื่อไม่ใช้ → ประหยัด 400,000 บาท/ปี คืนทุน 6 เดือน
แต่ละระบบ วัดอะไร ด้วยอะไร
ระบบส่งจ่ายไฟฟ้าแรงดัน · กระแส · กำลังไฟฟ้า · เพาเวอร์แฟกเตอร์ (Power Factor: PF)เพาเวอร์มิเตอร์แบบคล้องวัด · เครื่องวัดและบันทึกต่อเนื่อง
เครื่องปรับอากาศแบบหน่วยเดียวไฟฟ้าคอมเพรสเซอร์ · อุณหภูมิ/ความชื้นลมจ่าย ลมกลับ · ความเร็วลมเครื่องวัดไฟฟ้า · อุณหภูมิและความชื้น · ความเร็วลม
เครื่องทำน้ำเย็นไฟฟ้าคอมเพรสเซอร์ · อัตราการไหลและอุณหภูมิน้ำเย็น/น้ำหล่อเย็นเครื่องวัดไฟฟ้า · อุณหภูมิแบบสัมผัส · Ultrasonic Flow Meter
แสงสว่างไฟฟ้าระบบแสงสว่าง · ความส่องสว่าง · ขนาดพื้นที่เครื่องวัดไฟฟ้า · Lux Meter
อัดอากาศไฟฟ้า · ความเร็วลมช่องอากาศเข้า · ช่วงเวลาตัดต่อเครื่องวัดไฟฟ้า · ความเร็วลม · นาฬิกาจับเวลา
ปั๊มน้ำไฟฟ้า · ความเร็วรอบ · ความดันด้านส่ง/ด้านดูดเครื่องวัดไฟฟ้า · ความเร็วรอบ · เกจวัดความดัน
เอกสารที่ต้องเก็บ: แผนผังการใช้ไฟฟ้า · ใบเสร็จค่าไฟฟ้า 12 เดือน · ตำแหน่งหม้อแปลงและเครื่องจักร · รายการอุปกรณ์หลัก (kW แรงดัน กระแส PF)
หาประสิทธิภาพมอเตอร์จากการวัด
ตัวอย่าง 3 เฟสในตำราใช้ค่าที่มิเตอร์อ่านได้ (290 W และ 3,692 W) จึงได้ 87.86% · ถ้าคำนวณจาก V × I × PF ได้ใกล้เคียงกัน
เรื่องนี้ใช้ต่อที่หัวข้อ 3.2 · มอเตอร์สูญเสียพลังงานตรงไหน
เก็บข้อมูลให้ช่วงเวลาตรงกัน
ลองตอบก่อนอ่าน
จะรวมพลังงานไฟฟ้ากับเชื้อเพลิงเป็นหน่วยเดียวกัน ลองเดาว่าไฟฟ้า 1 kWh เท่ากับกี่ MJ
ไฟฟ้า 1 kWh = 3.6 MJ (เมกะจูล) · แปลงพลังงานทุกชนิดเป็นหน่วยเดียวกันก่อนรวม
เฉลยจากหัวข้อย่อยนี้ · อ่านรายละเอียดต่อด้านล่าง
มิเตอร์และมิเตอร์ย่อยช่วงเวลาไม่ตรงกัน
ผลิต 21,440 ตัน (เม.ย.–ก.ค. 2539) แต่ใช้ไฟ 3,681,000 kWh (กิโลวัตต์ชั่วโมง หรือ หน่วย) (เม.ย.–มิ.ย. 2540) → หาดัชนีไม่ได้
ช่วงเดียวกัน
ใช้ไฟ 4,241,000 kWh ÷ 21,440 ตัน = 197.8 kWh/ตัน
เรื่องนี้ใช้ต่อที่หัวข้อ 1.1 · SEC: ใช้พลังงานเท่าไรต่อผลผลิต 1 หน่วย
กราฟแนวโน้ม: แผนภูมิการกระจาย และ CUSUM
ผลรวมสะสมของผลต่าง (Cumulative Sum: CUSUM) ลดลงต่อเนื่อง
ใช้พลังงานน้อยกว่าปกติ → มาตรการได้ผล · ค่าสุดท้าย = พลังงานที่ลดได้
CUSUM เพิ่มขึ้นต่อเนื่อง
เกิดความผิดปกติ สูญเสียพลังงาน
วิเคราะห์ด้านไฟฟ้า → หามาตรการ
ตัวอย่าง: ล้างคอนเดนเซอร์เครื่องทำน้ำเย็น
วัดได้ 0.77 → หลังล้าง 0.70 kW/ตันความเย็น · ภาระ 222.95 ตัน · 10.5 ชม./วัน · 365 วัน
ประหยัด 59,812 kWh/ปี · ลงทุน 60,000 บาท · คืนทุน 0.36 ปี
ตัวอย่าง: มิเตอร์จับได้
คาดว่าประหยัด 30% (คืนทุน 3 ปี) แต่มิเตอร์วัดจริงได้ 20% → คืนทุน 4.5 ปี · ไม่มีมิเตอร์ก็ไม่รู้
รายงานผลการตรวจสอบ
ให้แผนงานสำเร็จ: ปณิธานของฝ่ายบริหาร · หา "ผู้สนับสนุนด้านพลังงาน" ระดับผู้จัดการอาวุโสหรือกรรมการ · ตั้งเป้าหมายและตารางงานที่ทำได้จริง
ตัวเลขที่ต้องจำในหัวข้อนี้
จำลองอุปกรณ์ในโรงงาน
จำลองอุปกรณ์ที่บทนี้สอน ในโรงงานที่สร้างจากเนื้อหาที่อบรม · ห้องควบคุม

ลองปรับเอง · เปลี่ยนค่าแล้วเห็นผลทันที
สถานการณ์จำลอง 2 เรื่อง · เลือกทางแก้แล้วเห็นผลเป็นตัวเลขจากตำรา
ที่มา: ตำราฝึกอบรม ผอส. ด้านไฟฟ้า (พพ.) ตอนที่ 3 บทที่ 3 การตรวจวัดและวิเคราะห์การใช้พลังงานไฟฟ้า
